M�zik, edebiyat ve sinema gibi k�lt�rel ve sanatsal pratikler ve bu pratiklerin �r�n� olan romanlar, sarkilar, filmler ya da radyo ve televizyon programlari yakin d�nem toplumsal tarihimizde g�r�nmez olan "kahramanlari" g�r�n�r kilmanin olanaklarini sunabilir. Tanzimat d�nemi romanlarinda ya da Yesil�am filmlerinde ge�en "baci kalfa" ya da "dadi kalfa" karakterleri �zerine �ogu zaman hi� d�s�nmeyiz. Filmin ya da romanin kurgusal akisindaki b�y� i�erisinde sadece rastlayip ge�iverdigimiz, kara tenlerinin keskin g�r�n�rl�g�ne karsin gene de g�r�nmezdirler. Bu karakterlerin kimleri temsil ettigini, nasil bir yasam deneyiminden izler tasidigini, nereli olduklarini, anne ya da babalarini hi� merak etmeyiz. Oysa bir romani okurken ya da bir filmi izlerken esas "adam" ve "kadinlarin" kimler oldugunu, nereden geldiklerini, aile k�kenlerini, ne is yaptiklarini, nasil asik olduklarini, nelere �z�ld�klerini ya da sevindiklerini sayfa sayfa, kare kare merak ederiz.

Her film ya da roman belli bir zaman ve mekana bagli olarak, betimledigi d�nemin toplumsal "ruhundan" izler tasimaya gayret ettigi gibi, yaraticilarinin da i�inde bulunduklari d�nemin baskin k�lt�rel, siyasal ve toplumsal egilimlerini de � i�erir kuskusuz. �rnegin Tanzimat edebiyatinin �nemli romancilarindan Ahmet Mithat Efendi'nin Felatun Bey ve Rakim Efendi  adli romani, yazildigi d�nemin siyasal, k�lt�rel ve toplumsal �ehresine rengini veren "Dogu-Bati karsitligi" anlayisinin bir aile i�indeki tezah�r�n� betimleme �abasi oldugu gibi, betimlenen ailenin neredeyse temel diregi olan kara tenli, iyilerin iyisi "Fedayi/Dadi Kalfa" karakteriyle de o d�nemin g�r�nmezlerinden birini bug�ne tasir. Benzer tiplemelere, �rnegin H�seyin Rahmi G�rpinar'in Sipsevdi ile Gulyabani ve Resat Nuri G�ntekin'in Miskinler Tekkesi adli romanlarinda da rastlanir. 

Romanlar, filmler ya da sarkilar bug�nk�, birbirinden farkli toplumsal ve k�lt�rel yasamlarin nasil i� i�e ge�erek ya da tekrar tekrar farklilasarak ge�misten simdiye uzandigini anlamanin ve anlatmanin ara�lari olarak da kullanilabilir. 

Bu b�l�mde; basta edebiyat, m�zik ve tiyatro olmak �zere �esitli sanat dallarinda �ne �ikmis siyah karakterlerle ilgili bilgilere ulasabilirsiniz. �rnegin, 1978 yilinda Eurovision T�rkiye finalinde yedi sanat�i bir araya gelerek "Insaniz Biz" adli par�ayi seslendirmislerdi. Bu grubun bir �yesi de, g�n�m�zde daha �ok  "Gel Teskere" ve "Unutama Beni" par�alariyla hatirlanan Esmeray'di.


Bu b�l�mle ilgili g�rsel ve yazinsal malzemeye ulasmak i�in tiklayiniz.